ĐÔI ĐIỀU SUY NGHĨ VỀ ĐỀ THI VÀ ĐÁP ÁN MÔN NGỮ VĂN CỦA SỞ GD & ĐT HÀ NỘI

 Mấy hôm nay mình đọc báo, lướt facebook có quá nhiều ý kiến về đáp án của Sở GD Hà Nội, nhất là câu NLXH. Mỗi người đưa ra cách lí giải của riêng mình. Mỗi ý kiến mở ra cho mình một góc nhìn mới và có một tư duy sâu về việc dạy kiểu bài NLXH trong Chương trình mới. Mình rất thích đề thi Ngữ văn của sở GD Hà Nội. Văn bản thơ trong phần đọc hiểu đảm bảm tiêu chí về việc chọn ngữ liệu được quy định trong chương trình: Ngữ liệu đoạn thơ hay, nguồn dẫn uy tín, nội dung đoạn thơ gần gũi, phù hợp với năng lực đọc hiểu và tâm lí của học sinh.

       Các câu hỏi đọc hiểu rõ ràng đảm bảo các mức độ đánh giá, bám sát đặc trưng thể loại như trong YCCĐ của chương trình GDPT mới. Tuy nhiên, với ngữ liệu là một bài thơ hoàn chỉnh nêú có một câu hỏi thông hiểu mang tính khái quát như: nêu chủ đề/cảm hứng chủ đạo hoặc tình cảm, cảm xúc trong bài thơ thì việc đọc hiểu văn bản sẽ trọn vẹn hơn.

       Câu NLXH bàn về vấn đề niềm vui của tuổi học trò vừa sức, gần gũi, không đòi hỏi kiến thức xã hội rộng, mà tập trung vào trải nghiệm bản thân, khả năng quan sát, cảm nhận và đề xuất giải pháp. Đây là một vấn đề thiết thực, đúng tầm tư duy và phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 9. Đề bài vừa mang tính giáo dục, vừa tạo cơ hội để học sinh thể hiện chính kiến, cảm xúc và giải pháp của mình. Đây là một lựa chọn tích cực, nhân văn và đúng định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học trong chương trình GDPT 2018.Đối với đáp án của Sở GD & ĐT Hà Nội, mình thấy rất phù hợp với kiểu bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết có giải pháp khả thi, thuyết phục được quy đinh trong Chương trình. Để giải quyết một vấn đề cần phải hiểu rõ nó. Phân tích để thấy rõ thực trạng, nguyên nhân rồi từ đó mới đưa ra giải pháp để giải quyết vấn đề. Nói cách khác, trước khi đưa giải pháp cần nhìn ra thực trạng, nguyên nhân, hậu quả của vấn đề thì việc đưa ra giải pháp mới hiệu quả và triệt để. Dù đề bài dang đề cập đến vấn đề tích cực thì khi yêu cầu đưa ra giải pháp để cải thiện/ nâng cao bản thân nó đã hàm chứa điểm chưa tốt/chưa được/ điểm còn tồn tại nếu không thì cần gì phải cần có giải pháp để cải thiện, nâng cao, phát huy.

Do vậy, đáp án của sở GD và ĐT Hà Nội là phù hợp với kiểu bài NL về một vấn đề cần giải quyết có giải pháp khả thi và thuyết phục ở lớp 9 và bám sát YCCĐ trong Chương trình. Những ý đưa ra chỉ là định hướng đúng của kiểu bài không hề áp đặt hay đưa ra đáp án đông cứng. Học sinh được quyền tự dựng hệ thống ý, tự đưa ra giải pháp của riêng mình theo quan điểm và góc nhìn riêng của bản thân.

Nếu thầy cô dạy đúng theo quy trình viết bài trong Chương trình mới, chắc chắn sẽ có những bài văn khác nhau về hệ thống ý, cách các con tìm niềm vui tuổi học trò sẽ rất khác nhau vì mỗi con sẽ có quan điểm, góc nhìn, sở thích khác nhau. Xin chia sẻ với các thầy cô 3 bài viết của học sinh về câu NLXH trong đề thi vào 10 của Sở GD & ĐT Hà Nội bám sát yêu cầu của kiểu bài nghị luận trình bày giải pháp ở lớp 9: